243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı Nedir? | Muhasebe Kayıtları ve Örnekler

243 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) HESABI

1. Hesabın Tanımı

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı; işletmenin iştirak ettiği şirketlere karşı taahhüt ettiği ancak henüz fiilen ödemediği sermaye tutarlarının izlendiği, 242 İştirakler Hesabını düzenleyici (-) nitelikte bir hesaptır.

Bu hesap sayesinde iştirakler, bilançoda ödenmiş sermaye tutarı (net değer) üzerinden gösterilir.

2. Hesabın Amacı

243 hesabın kullanılma amaçları şunlardır:

• İştirakler için verilen sermaye taahhütlerini şeffaf şekilde izlemek
• Henüz ödenmemiş sermaye tutarlarını mali tablolarda göstermek
• İştirak yatırımlarının gerçek durumunu ortaya koymak

3. Hesabın Niteliği

• Düzenleyici (-) aktif hesaptır
• Mali Duran Varlıklar grubunda yer alır
• Normal bakiyesi alacak bakiyesidir
• Tek başına anlam ifade etmez, 242 İştirakler Hesabı ile birlikte kullanılır

4. Sermaye Taahhüdü Nedir?

Sermaye taahhüdü; işletmenin iştirak ettiği şirkete koymayı kabul ettiği, ancak henüz ödemediği sermaye tutarıdır.

Sermaye taahhütleri genellikle:

• Şirket kuruluşunda
• Sermaye artırımlarında
  ortaya çıkar.

⚠️ Ödenmiş sermaye tutarları bu hesapta izlenmez.

5. Hesabın İşleyişi

📌 Sermaye Taahhüdünün Kayda Alınması (Hesabın Alacağı)

• İştirak sözleşmesi imzalandığında
• Sermaye artırımı kararı alındığında

📌 Taahhüdün Ödenmesi (Hesabın Borcu)

• Taahhüt edilen sermaye fiilen ödendiğinde

6. Muhasebe Kayıt Örnekleri

Örnek 1: Sermaye Taahhüdü Verilmesi

A A.Ş., B A.Ş.’ye %30 oranında iştirak etmiş ve 600.000 TL sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Henüz ödeme yapılmamıştır.

242 İştirakler                               600.000
   243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)              600.000

Örnek 2: Sermaye Taahhüdünün Ödenmesi

Taahhüt edilen sermaye bedeli bankadan ödenmiştir.

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)      600.000
   102 Bankalar                                             600.000

7. Bilançoda Gösterimi

8. 242 – 243 – 245 Hesaplarının Karşılaştırılması

9. Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

• Sermaye taahhütleri mutlaka sözleşme veya genel kurul kararına dayanmalıdır
• Ödeme yapıldığında 243 hesabın kapatılması unutulmamalıdır
• Sermaye taahhütleri, değer düşüklüğü karşılıkları ile karıştırılmamalıdır

10. Sık Yapılan Hatalar

❌ Sermaye taahhütlerinin gider yazılması
❌ Ödeme yapıldığı hâlde 243 hesabın kapatılmaması
❌ Taahhütlerin 242 hesabı etkilemeden izlenmesi

11. Sonuç

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı, iştirak yatırımlarının mali tablolarda doğru, net ve şeffaf şekilde raporlanmasını sağlar.