Amortisman Nedir? Türleri, Hesaplama ve Muhasebe Kayıtları

Amortisman Nedir?

Tanımı

Amortisman, işletmelerin sahip olduğu duran varlıkların (makine, bina, demirbaş vb.) zamanla yıpranması, eskimesi veya değer kaybetmesi sonucu bu değer kaybının gider olarak kaydedilmesidir.

Kısaca:
Varlığın maliyetinin yıllara yayılmasıdır.

Amortisman Neden Ayrılır?

Amortisman ayrılmasının temel amacı:

• Varlığın gerçek değerini göstermek
• Giderleri dönemlere doğru dağıtmak
• Daha doğru kâr hesaplamak

Amortismana Tabi Varlıklar

Aşağıdaki varlıklar için amortisman ayrılır:

• Binalar
• Makine ve cihazlar
• Taşıtlar
• Demirbaşlar

👉 İlgili hesaplar:

• 252. Binalar
• 253. Tesis, Makine ve Cihazlar
• 254. Taşıtlar
• 255. Demirbaşlar

Amortisman Şartları

Bir varlığın amortismana tabi olabilmesi için:

• İşletmede bir yıldan uzun süre kullanılacak olması
• Yıpranma veya değer kaybına uğraması
• Belirli bir tutarın üzerinde olması gerekir

Amortisman Türleri

1. Normal (Doğrusal) Amortisman

Her yıl eşit tutarda amortisman ayrılır.

2. Azalan Bakiyeler Yöntemi

İlk yıllarda daha fazla, sonraki yıllarda daha az amortisman ayrılır.

Amortisman Hesaplama (Basit Örnek)

Bir makine: 100.000 TL
Faydalı ömür: 5 yıl

Yıllık amortisman:

100.000 / 5 = 20.000 TL

Muhasebe Kaydı

770 Genel Yönetim Giderleri     20.000
    257 Birikmiş Amortismanlar     20.000

Bilançoda Gösterimi

Amortismanlar bilançoda:

• 257 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabında gösterilir
• Bu hesap, ilgili varlığın değerinden düşülür

Hesabın Özelliği (Özet)

• Gider niteliğindedir
• Dönemsel olarak ayrılır
• Varlığın değerini azaltır
• Birikmiş amortisman hesabında izlenir

Sık Yapılan Hatalar

❌ Amortismanı tek seferde gider yazmak
✔ Yıllara yayarak yazılmalıdır

❌ Kullanılmayan varlık için amortisman ayırmak
✔ Kullanımda olması gerekir

❌ Yapılmakta olan yatırımlara amortisman ayırmak
✔ Sadece tamamlanmış varlıklara uygulanır

Sonuç

Amortisman, işletmelerin varlıklarını doğru değerle göstermesi ve giderlerini doğru hesaplaması açısından çok önemli bir muhasebe uygulamasıdır. Doğru uygulanmadığında finansal tablolar yanıltıcı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Amortisman nedir kısa tanım?
Varlıkların değer kaybının gider olarak yazılmasıdır.

Her varlık için amortisman ayrılır mı?
Hayır, sadece belirli şartları sağlayan duran varlıklar için ayrılır.

Amortisman ne zaman başlar?
Varlık kullanılmaya başlandığında başlar.