119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı(-) Nedir? | Muhasebe Kayıtları ve Örnekler

119 MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-)

1. Hesabın Tanımı

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı; kısa vadeli menkul kıymetlerin piyasa değerlerinde meydana gelen kalıcı veya önemli değer düşüşleri için ayrılan karşılıkların izlendiği, menkul kıymet hesaplarını azaltan (-) düzeltici (kontra) bir hesaptır.

Bu hesap sayesinde menkul kıymetler bilançoda gerçeğe en yakın değerleriyle gösterilir.

2. Hesabın Amacı

119 hesabın kullanılma amaçları şunlardır:

• Menkul kıymetlerde oluşan değer kayıplarını mali tablolara yansıtmak
• İhtiyatlılık (temkinlilik) ilkesine uygun muhasebe yapmak
• Olası zararları ilgili dönemde giderleştirerek kârın gerçeğe uygun hesaplanmasını sağlamak

3. Hesabın Niteliği

• Düzeltici (kontra) hesap niteliğindedir
• Bilançoda Menkul Kıymetler (-) olarak gösterilir
• Normal bakiyesi alacak bakiyesidir

4. Hangi Hesaplarla İlişkilidir?

119 hesabı aşağıdaki menkul kıymet hesaplarıyla birlikte çalışır:

• 110 Hisse Senetleri
• 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları
• 112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları
• 118 Diğer Menkul Kıymetler

5. Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayrılma Şartları

• Menkul kıymetin piyasa değerinde önemli ve kalıcı düşüş olması
• Değer kaybının geçici dalgalanma niteliğinde olmaması
• Dönem sonlarında yapılan değerleme sonucunda tespit edilmesi

⚠️ Geçici fiyat dalgalanmaları için karşılık ayrılmaz.

6. Hesabın İşleyişi

📌 Hesabın Alacağı

• Menkul kıymetler için değer düşüklüğü karşılığı ayrıldığında

📌 Hesabın Borcu

• Karşılık ayrılan menkul kıymetin değer kazanması veya elden çıkarılması durumunda

7. Muhasebe Kayıt Örnekleri

Örnek 1: Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayrılması

İşletmenin elinde bulunan menkul kıymetlerin piyasa değerinde 12.000 TL kalıcı düşüş tespit edilmiştir.

654 Karşılık Giderleri Hesabı        12.000
   119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı   12.000

Örnek 2: Değer Düşüklüğü Karşılığının İptali

Değer düşüklüğü ortadan kalkmış ve karşılık iptal edilmiştir.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı   12.000
   644 Konusu Kalmayan Karşılıklar               12.000

8. T-Tablo Gösterimi

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı

9. 118 – 119 Hesaplarının Birlikte Kullanımı

Bilançoda net değer şu şekilde gösterilir:
118 – 119 = Net Menkul Kıymet Değeri

10. Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

• Karşılık tutarı menkul kıymet bazında hesaplanmalıdır
• Vergi mevzuatı ile muhasebe uygulamaları birlikte değerlendirilmelidir
• Dönem sonlarında değerleme işlemleri düzenli yapılmalıdır

11. Sık Yapılan Hatalar

❌ Geçici fiyat düşüşleri için karşılık ayrılması
❌ Değer düşüklüğünün doğrudan menkul kıymet hesabından düşülmesi
❌ Karşılık iptal edildiğinde gelir kaydı yapılmaması

12. Sonuç

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı, kısa vadeli menkul kıymetlerin gerçeğe uygun değerle raporlanmasını sağlayan önemli bir düzeltici hesaptır.